Plan een Kosteloos kennismakingsgesprek →
Erfenis regelen

Successierechten berekenen in drie stappen

Verwacht u vanwege een erfenis een aanslag van de belasting? U kunt zelf vooraf uw successierechten berekenen. In deze blog lichten we toe hoe deze berekening in z’n werk gaat.

 

Wat zijn successierechten?

Successierecht(en) is de oude benaming voor erfbelasting. Het betreft een belasting die u mogelijk moet betalen indien u een erfenis of een legaat verkrijgt. Hoewel sinds 2010 formeel gesproken wordt over erfbelasting, is de term successierecht(en) in de volksmond nog steeds gangbaar.

 

Wanneer moet u successierechten betalen?

De hoogte van deze erfbelasting hangt af van de omvang van de erfenis of het legaat en de verwantschap die u mogelijk met de overledene had (was u bijv. echtgenoot, kind, broer, etc.).

Het basisprincipe voor de belastingheffing is dat u belasting betaalt over de waarde van de erfenis of het legaat voor zover deze hoger is dan de vastgestelde vrijstelling. De datum van overlijden van de persoon die u iets nalaat, geldt daarbij in principe als peildatum. Zowel de vrijstelling als het tarief zijn afhankelijk van de verwantschap die u mogelijk met de overledene had.

Wilt u uw successierechten berekenen, moet u eerst weten hoeveel u erft. In het algemeen moet u in de aangifte alle geërfde bezittingen en schulden waarderen volgens de ‘waarde in het economisch verkeer’, zoals dat zo mooi heet. Praktisch gezien moet u daarvoor bedenken voor welke prijs u het had kunnen verkopen op de dag van overlijden. Dat hoeft dus niet hetzelfde te zijn als de waarde die het voor u persoonlijk heeft. Een fotoalbum kan bijvoorbeeld voor u aanzienlijke (emotionele) waarde vertegenwoordigen, terwijl u hierover doorgaans geen belasting verschuldigd bent. De belastingdienst geeft in de aangifte duidelijk aan voor welke situaties er afwijkende regels gelden. Waarschijnlijk het bekendste voorbeeld daarvan betreft het erven van een woning. Als dit een woning in Nederland betreft, vindt de waardering voor de erfbelasting namelijk plaats op basis van de WOZ-waarde.

In het bovenstaande is steeds uitgegaan van de situatie waarin u de nalatenschap direct ontvangt na het afwikkelen van de nalatenschap. Het komt echter dikwijls voor dat u weliswaar formeel een erfenis of legaat krijgt toebedeeld, maar pas op een (veel) later moment daadwerkelijk iets ontvangt. Bijvoorbeeld omdat de langstlevende partner mag blijven wonen in de woning en u die woning pas verkrijgt na zijn of haar overlijden. De langstlevende krijgt dan het vruchtgebruik en u het zogenaamde bloot eigendom. Over beide delen (vruchtgebruik en bloot eigendom) is belasting verschuldigd. De hoogte van de belasting over beide delen wordt bepaald aan de hand van een tabel van de belastingdienst die rekening houdt met de leeftijd van de vruchtgebruiker. Die leeftijd bepaalt namelijk hoe lang u naar verwachting moet wachten voordat u de erfenis of het legaat verkrijgt. Naarmate het naar verwachting langer duurt voor u iets verkrijgt, wordt de waarde ervan lager ingeschat.

Toekomstige uitkeringen van een pensioen of levensverzekering zijn eveneens voorbeelden waarbij gebruik gemaakt moet worden van tabellen van de belastingdienst om de waarde te bepalen. Een nabestaandenpensioen voor de partner wordt daarbij bovendien niet opgeteld bij de waarde van de nalatenschap, maar gekort op de vrijstelling van de partner. We noemen dat pensioenimputatie.

 

Successierechten berekenen – niet altijd even simpel.

Het moge duidelijk zijn dat het doen van aangifte voor de erfbelasting uiteen kan lopen van tamelijk eenvoudig tot (zeer) complex. De waardering van eventueel aanwezig ondernemingsvermogen vormt vaak de grootste uitdaging. De NalatenschapsMakelaar is u hierbij natuurlijk altijd graag behulpzaam.

Een veel gehoorde vraag bij successierechten berekenen betreft de aftrekbaarheid van diverse kosten, zoals makelaarskosten bij  de verkoop van een huis, taxatiekosten en advies- of notariskosten. Helaas mogen uitsluitend de zogenaamde overlijdenskosten in mindering gebracht worden voor de erfbelasting voor zover deze niet gedekt worden door een verzekering. Overlijdenskosten worden door de belastingdienst omschreven als “normale kosten voor de begrafenis of crematie”. De voorwaarden die de belastingdienst hieraan verbindt zijn te vinden op de website van de belastingdienst.

 

In onderstaande tabellen treft u de vrijstellingen en tarieven zoals die gelden indien de persoon die van wie u een erfenis of legaat verkrijgt in het jaar 2020 is overleden.

Relatie tot overledeneVrijstelling tot
Echtgenoot, geregistreerd partner of samenwonend partner€ 661.328
Kind, pleegkind of stiefkind€  20.946
Kleinkind€  20.946
Achterkleinkind€    2.208
Kind met een beperking€  62.830
Ouder€  49.603
Andere erfgenaam, zoals een broer of zus of buurman€    2.208

 

Relatie tot overledeneTarief boven de vrijstelling
Partner / (Pleeg- of stief)kind / Kind met een beperking10% tot € 126.722 en 20% daarboven
Kleinkinderen en verdere afstammelingen18% tot € 126.722 en 36% daarboven
Overige erfgenamen zoals een broer, zus of ouders30% tot € 126.722 en 40% daarboven

 

Hoe betaalt u successierechten?

U dient daarvoor een aangifte erfbelasting te doen. Na het overlijden hebt u acht maanden de tijd om aangifte te doen. Als erfgenaam ontvangt u meestal automatisch een aangifteformulier voor de erfbelasting. Maar als u dat niet krijgt, kunt u het formulier zelf opvragen bij de Belastingdienst. Indien u erfbelasting verschuldigd bent, moet u altijd aangifte doen. Ook als de belastingdienst daar (nog) niet om vraagt. De aangifte kan zowel digitaal als op papier. Zowel van een erfenis als een legaat moet aangifte worden gedaan.

De aangifte erfbelasting (successierechten) kan gezamenlijk of door alle begunstigden afzonderlijk worden gedaan. Indien er sprake is van een door het testament aangewezen executeur, is die persoon echter wel hoofdelijk verantwoordelijk voor zowel de aangifte als het betalen van de erfbelasting (successierechten).

Tip: Wacht bij voorkeur niet tot het laatste moment met de afhandeling van belastingzaken. U kunt dan voor onwelkome verrassingen komen te staan. Zo moet een verwachte teruggave van de inkomstenbelasting als vordering worden opgenomen in uw aangifte voor de erfbelasting. Omdat de aanslag inkomstenbelasting meestal enkele weken op zich laat wachten, kan bijvoorbeeld de noodzaak ontstaan te moeten werken met een schatting indien u niet op tijd met de belastingzaken begint.

 

Betalen erfbelasting (successierechten)

Meestal krijgt u binnen drie maanden na uw belastingaangifte een belastingaanslag.

Afhankelijk van uw keuze in de aangifte, moet de erfbelasting (successierechten) voor alle begunstigden rechtstreeks uit de nalatenschap betaald worden of door iedere begunstigde afzonderlijk. Betaling uit de nalatenschap kan natuurlijk alleen indien daaruit voldoende liquide middelen beschikbaar komen. Als de nalatenschap bijvoorbeeld grotendeels uit een woning bestaat, kan het voorkomen dat er (nog) niet voldoende geld beschikbaar is voor het betalen van de belasting. Indien de woning alsnog verkocht wordt, kan het zinvol zijn om uitstel te vragen voor het betalen van de belasting. Maar indien de woning bewoond blijft worden door een partner die het vruchtgebruik geniet en verkoop niet aan de orde is, kan betaling van erfbelasting (successierechten) wel tot een onvoorzien zware last leiden. Een goede planning en testament op maat kunnen dergelijke problemen vaak voorkomen.

In een testament kan overigens ook zijn opgenomen dat uw erfenis of legaat vrij van recht is. U hoeft hierover dan zelf geen erfbelasting te betalen. De andere erfgenamen moeten in dat geval de erfbelasting over uw deel van de erfenis of het legaat betalen.

Successierechten berekenen: hoeveel moet u betalen?

Het antwoord op die vraag hangt af van de volgende vragen:

  1. Wat is het jaar van overlijden?
    De belastingdienst stelt per jaar de tarieven vrijstelling en tarieven erfbelasting vast. Welk tarief van toepassing is, is dus afhankelijk van het jaar van overlijden
  2. Wat is de hoogte van uw erfdeel?
  3. In welke relatie staat u tot de overledene?

Successierechten berekenen: een voorbeeld

  1. Vader overlijdt in 2020
  2. Stel: u ontvangt een bedrag in geld van € 200.000
  3. U bent kind van de overledene

Berekening:

Een kind heeft een vrijstelling van € 20.946 (2020). Over dat bedrag hoeft u dus geen erfbelasting te betalen.

U betaalt erfbelasting over € 200.000 minus de vrijstelling van € 20.946 dus over      € 179.036

Over de eerste € 126.722 betaalt u 10%  =                                                                                           €   12.672

Over de resterende € 52.322 (= € 200.000 – € 20.946 – € 126.722)  betaalt u  20% =    €  10.464

U betaalt dus in totaal successierechten/erfbelasting                                                                €   23.136

 

Op de website van de belastingdienst kunt u uitrekenen hoeveel belasting u in uw specifieke situatie moet betalen door het invullen van enkele vragen.

 

De NalatenschapsMakelaar helpt

Wilt u ook uw successierechten berekenen, of heeft u een andere vraag?

Neem contact met ons op.

 

De NalatenschapsMakelaars

© 2020 De Nalatenschapsmakelaar.